Slim oogsten: de beste methode voor spinazie.
Je hebt je misschien al eens afgevraagd of je spinazie meerdere keren kan oogsten. Het antwoord op die vraag is alvast simpel: dat kan.
Persoonlijk oogst ik altijd meerdere keren van de plantjes door blaadjes te plukken. Maar is dat ook de beste manier om die heerlijke spinazie uit de moestuin te oogsten? Of zijn er ook nadelen aan verbonden, zoals minder oogstopbrengst of een lagere voedingswaarde? Om mijn geweten te sussen, zocht ik uit wat de wetenschap hierover zegt. To cut or not to cut, Planting Seeds zocht het voor u uit.
Hoe oogst je spinazie?
Methode 1: Spinazie meerdere keren oogsten
Veel mensen oogsten spinazie meerdere keren door telkens wat blaadjes te plukken. In het Engels noemen ze dit de ‘cut-and-come-again’ methode.
De plant wordt dus niet met wortel en al uit de grond getrokken. Het hart van de plant blijft op die manier in leven. Zo kan de plant gewoon weer verder groeien en nieuwe blaadjes produceren. Na een aantal weken kan je dan opnieuw op dezelfde manier oogsten. Hoe snel dat opnieuw kan en hoe vaak je dit kan herhalen, hangt van het seizoen af.
Bij deze manier van oogsten pluk je doorgaans slechts een aantal blaadjes per plant. De spinazie is dan nog jong en klein, ideaal voor in slaatjes.
Methode 2: Spinazie één keer oogsten
Je kan ook de volledige plant bij het oogsten verwijderen. Wil je opnieuw spinazie kunnen oogsten, dan moet je uiteraard opnieuw zaaien. Om tijd te winnen, kan je spinazie voorzaaien een aantal weken voor de oogst. Op die manier staat er al een jong plantje klaar op het moment dat je de eerste plant weghaalt.
Bij deze manier van oogsten laat je de spinazie tot een volwassen plant uitgroeien. Je oogst dus veel meer dan slechts een aantal blaadjes, maar uiteraard maar één keer. De spinazieblaren zijn dan heel wat groter en ook wat steviger. Ideaal wanneer je grote hoeveelheden wilt invriezen of grote hoeveelheden in warme gerechten wil verwerken.
De beste oogstmethode voor spinazie?
Je kan zowel blaadjes oogsten op verschillende tijdstippen als de volledige plant oogsten. Maar wat is de beste methode? Bij de tweede optie zal je meerdere keren moeten voorzaaien en uitplanten (of je zaait ter plaatse, maar dan duurt het langer voor je een nieuwe plant hebt). In vergelijking met cut-and-come-again is het dus:
- Tijdsintensiever: je moet vaker zaaien;
- Moeilijker: je moet meer plannen om een volgende oogst te krijgen;
- Duurder: je hebt meer zaad, water, zaai- en potgrond nodig.
Maar zijn er ook nadelen verbonden aan de cut-and-come-again methode? Het is duidelijk dat cut-and-come-again minder inspanning en middelen vergt, maar dat zijn niet de enige criteria bij het kiezen van een oogstmethode. Mijn nieuwsgierige brein stelt zich drie vragen:
Kan je sneller spinazie oogsten wanneer je meerdere keren van 1 plant oogst?
Kan je na de eerste oogst sneller opnieuw oogsten bij cut-and-come-again? Misschien vind je een snelle opeenvolging van oogst belangrijker dan heel veel in één keer te kunnen oogsten. Dit is wellicht het geval als je overwegend vers uit de moestuin eet, een klein gezin hebt en weinig bezig bent met bewaren van oogst (bv. invriezen, inmaken).
Is de totale spinazieopbrengst groter wanneer je meerdere keren van 1 plant oogst?
Levert cut-and-come-again over eenzelfde periode meer oogst op? Als je beperkte ruimte hebt of graag grote hoeveelheden oogst bewaart, ben je misschien bereid vaker te zaaien als dat een grotere totale opbrengst met zich meebrengt.
Is de spinazie gezonder wanneer je meerdere keren van 1 plant oogst?
Zorgt het uitputten van de plant bij de cut-and-come-again methode ervoor dat de oogst van latere oogstmomenten minder gezond is? Eén van de redenen waarom ik graag uit de moestuin eet, is omdat verse moestuingroenten gezonder zijn dan hun broertjes uit de winkel. Maar verschilt die voedingswaarde naargelang de manier waarop je groenten oogsten?
Bevindingen wetenschappelijk onderzoek: hoe spinazie oogsten?
Hoe gebeurde het onderzoek naar oogstmethoden spinazie?
Na een lang zoekproces vond ik de antwoorden op mijn vragen in een wetenschappelijke studie recent gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift (hoe kan het ook anders?) Agriculture.
Onderzoekers hebben beide methoden getest en vergeleken. Voor je werk spinazie kweken. Op een dag vind je de job van je leven!
De onderzoekers gingen als volgt te werk voor de cut-and-come-again methode:
- Eerste oogst 20 tot 60 dagen na het uitplanten (afhankelijk van het seizoen);
- Blaadjes afsnijden op 3cm boven de grond;
- Plant verder laten groeien;
- Een aantal weken later op dezelfde manier oogsten;
- 4 tot 5 keer herhalen.
De onderzoekers vergelijken vervolgens deze werkwijze met de opbrengst van planten die na de oogst vervangen worden door plantjes die ongeveer tien dagen eerder werden voorgezaaid.
In alle gevallen worden de blaadjes geoogst in een jong stadium (“babyleafs”), zoals dat typisch gebeurt voor het gebruik in slaatjes.
Onderzoeksresultaten: Hoe oogst je het best spinazie?
Kan je sneller spinazie oogsten wanneer je meerdere keren van 1 plant oogst?
Er is wel degelijk een verschil in het tijdstip waarop een tweede keer kan worden geoogst. Bij de cut-and-come-again methode waren 5 oogsten op 96 dagen mogelijk. De oogsten volgden elkaar steeds sneller op. De derde oogst gebeurde bijvoorbeeld al 11 dagen na de vorige oogst.
Indien de planten na elke oogst worden vervangen door nieuwe exemplaren, verloopt er meer tijd tussen de verschillende oogstmomenten. Het resultaat is dat er in dezelfde periode slechts drie keer (in plaats van vijf keer) kan worden geoogst.
De eerste oogst loopt uiteraard gelijk met de cut-and-come-again methode, maar in dit geval volgt de tweede oogst pas 32 dagen na de eerste. Voor de derde oogst zijn er nog eens 18 dagen nodig.
De reden voor de snellere oogst bij de cut-and-come-again methode is dat het wortelgestel intact blijft en de plant energie kan stoppen in het produceren van blaadjes. Bij de andere methode daarentegen, heeft de nieuwe plant nog geen goed ontwikkeld wortelgestel.
Samengevat: De cut-and-come-again methode zorgt ervoor dat je sneller opnieuw spinazie kan oogsten. Kies je ervoor om de volledige plant weg te halen en te vervangen door een nieuw exemplaar, dan wacht je langer op een volgende oogst. Vooral in het vroege voorjaar, wanneer planten trager groeien, is het verschil groot.
Is de totale spinazieopbrengst groter wanneer je meerdere keren van 1 plant oogst?
De cut-and-come-again methode zorgt dus voor een snellere oogst, waardoor je ook vaker kan oogsten in eenzelfde periode. In dit onderzoek was dat vijf keer in 96 dagen, in vergelijking met drie keer bij de methode waar telkens nieuwe plantjes worden gebruikt. Maar leidt dit ook tot een grotere totale spinazieoogst?
Volgens dit onderzoek wel. De cut-and-come-again methode zorgt voor 53% meer opbrengst: iets meer dan 4 kg/m² spinazie versus bijna 3 kg/m² wanneer planten vervangen worden.
Samengevat: Bij de opkweek van spinazie zorgt de cut-and-come-again methode voor een grotere totale oogst in vergelijking met het vervangen van de planten na de oogst (tot 53% meer in een groeiperiode van 96 dagen).
Is de spinazie gezonder wanneer je meerdere keren van 1 plant oogst?
De onderzoekers vergelijken de hoeveelheid antioxidanten en het oplosbaar suikergehalte van de oogst. Voor beide geldt: hoe hoger de waarden, hoe hoger de nutritionele waarde (dus hoe gezonder).
Het oplosbaar suikergehalte is telkens vergelijkbaar bij de twee geteste methoden. De blaadjes zijn dus even gezond. Interessant is dat het oplosbaar suikergehalte ook een indicator is van smaak, en dus is er wellicht ook geen smaakverschil tussen blaadjes geoogst van een nieuwe plant en een plant waar al van geoogst is.
Over alle oogsten heen zien de onderzoekers dat de hoeveelheid antioxidanten 24% hoger ligt bij de cut-and-come-again methode. De blaadjes hebben in dat geval dus een hogere nutritionele waarde. Met andere woorden, ze zijn gezonder.
Wat ik persoonlijk heel interessant vond, is dat de onderzoekers bij de cut-and-come-again methode ook zijn gaan kijken of de nutritionele waarde vergelijkbaar is op de verschillende oogstmomenten. Dat is niet het geval. Blijkbaar wordt de spinazie gezonder bij latere oogsten.
Samengevat: Als nutritionele waarde gemeten wordt door oplosbare suikers, is er geen verschil in oogsten van de cut-and-come-again methode en het vervangen van planten. Kijken we naar het aantal antioxidanten, dan blijkt dat spinazie geoogst via cut-and-come-again gezonder is.
Conclusie : beste manier om spinazie en rucola te oogsten
Wat heb ik nu geleerd na het doornemen van deze studie? In de eerste plaats dat er mensen zijn die voor hun job spinazie kweken. Waar kan ik solliciteren?
Verder lijkt het er op dat niets fout kan gaan met de cut-and-come-again methode: in vergelijking met het vervangen van spinazieplantjes na de eerste oogst:
- Oogst je sneller;
- Oogst je na 96 dagen tot 50% meer;
- Oogst je spinazie met 24% meer antioxidanten (= gezonder);
- Oogst je spinazie met evenveel oplosbare suikers (= even gezond en dezelfde smaak);
- Besteed je minder tijd aan (voor)zaaien en uitplanten;
- Gebruik je minder zaaigrond en zaad.
Probeer het dus vooral zelf ook eens uit, en laat hieronder weten of cut-and-come-again voor jou ook werkt. Of neem de proef op de som en test voor jezelf beide methoden uit!
Zin gekregen om nog meer wetenschappelijke blogs te lezen? Op deze pagina vind je er nog.
Misschien vind je dit ook interessant: